RadioACT! wetenschapswedstrijd 2025-2026

Sinds zijn ontdekking heeft het gebruik van ioniserende straling onze wereld veranderd. Van medische doorbraken zoals beeldvorming en kankerbehandeling tot duurzame energieproductie op aarde en in de ruimte, de impact ervan is onmiskenbaar. Toch zijn er risico’s aan verbonden wanneer er onzorgvuldig mee wordt omgesprongen.

Radioactiviteit en ioniserende straling zijn overal om ons heen, maar we kunnen het niet waarnemen met onze zintuigen. Hoe meten we deze straling? Welke invloed heeft ze op materialen en ons lichaam? Hoe kunnen we ons beschermen tegen de schadelijke gevolgen? Dit zijn enkele van de cruciale vragen waar stralingsbescherming zich op richt.

De Belgische Vereniging voor Stralingsbescherming (BVS-ABR) zet zich al meer dan 60 jaar in voor het bevorderen van kennis en bewustzijn op dit gebied. Na een succesvolle wetenschapswedstrijd in 2023-2024 organiseerden we in 2025-2026 opnieuw een uitdagende competitie voor leerlingen uit het 5e en 6e middelbaar.

In een tijdperk waarin informatie ons via tal van kanalen overspoelt, is het steeds moeilijker om een gefundeerde mening te vormen over complexe onderwerpen zoals nucleaire wetenschap en technologie. Sociale media, het internet en de opkomst van generatieve AI maken ons zowel kwetsbaarder voor misinformatie als desinformatie.

Misinformatie ontstaat door onbedoelde fouten in het delen van informatie.
Desinformatie is daarentegen een bewuste poging om feiten te verdraaien en onze kijk op de werkelijkheid te manipuleren.

Ioniserende straling en radioactiviteit zijn al meer dan een eeuw een bron van fascinatie voor de samenleving. Van films en strips tot kunst en muziek, de populaire media hebben dit thema op creatieve manieren vormgegeven. Maar hoewel deze uitingen vaak onderhoudend zijn, hebben ze ook bijgedragen aan misvattingen en een beeld dat niet strookt met de wetenschappelijke realiteit.

Met deze wedstrijd nodigden we jongeren uit om de feiten van de fictie te scheiden, de wetenschap achter straling te ontdekken en kritisch na te denken over wat ze horen, zien en lezen.

Teams werden uitgedaagd om een onderwerp te selecteren wat kon worden bestempeld als ‘fake news’ gerelateerd aan het gebruik van ioniserende straling en/of stralingsbescherming, en hierover een korte film te maken van hun analyse.

Lees de volledige beschrijving van deze wetenschapswedstrijd.

Resultaten en prijzen

Sint-Jan Berchmanscollege van Brussel won de RadioACT! wetenschapswedstrijd 2025-2026. De winnars kozen ervoor om de volgende mythe te ontkrachten: ‘The Fukushima nuclear disaster left large parts of Japan uninhabitable’.

Laureaten van de Best Video award van de BVS-ABR wetenschapswedstrijd RadioACT 2025-2026:
Sint-Jan Bergmanscollege Brussel met hun mentor Simon Coenen.

Tom Clarijs, voorzitter van BVS-ABR: “Wetenschappelijke geletterdheid, een kritische blik op het gebruik van sociale media en digitale vaardigheden zijn nu meer dan ooit nodig in onze samenleving. Met deze wedstrijd wilden we jongeren uitdagen en hen kennis laten maken met de wondere wereld van ioniserende straling. We hopen dat we met dit initiatief jongeren hebben kunnen inspireren voor STEM en het bewustzijn over ons vakgebied hebben vergroot.”

Op 20 maart 2026 werden alle video’s getoond tijdens een live-evenement, en een select aantal teams presenteerde hun video voor een jury van 9 experts. Het publieke evenement werd georganiseerd door BVS-ABR in Brussel (Koninklijke Academie van België, Hertogstraat 1, Brussel). Tijdens de daaropvolgende prijsuitreiking ontvingen de drie winnende teams hun prijzen.

De podiumplaatsen waren als volgt:

1st place: Sint-Jan Berchmanscollege (Brussel) – The Fukushima nuclear disaster left large parts of Japan uninhabitable
2nd place: I. P. E. S. (Tubize) – Space may make astronauts infertile, scientists fear
3rd place: Sint-Maarteninstituut (Aalst) – De kerncentrale van Doel is schadelijk voor de gezondheid van buurtbewoners

Er werd ook een speciale prijs voor ‘Best Social Media Coverage’ uitgereikt aan het team dat erin geslaagd was om tijdens de wedstrijd via sociale media op een effectieve manier verslag te doen van het ontstaansproces.
Het REACT-team van IPES Tubize won deze prijs.

Dankzij onze sponsors ontvingen alle deelnemers die aanwezig waren op het slotevenement een goodiebag en tickets voor Tabloo, het bezoekerscentrum van de Nationale Instelling voor Radioactief Afval en Verrijkte Splijtstoffen (NIRAS-ONDRAF) in Dessel. In Tabloo kunnen ze meer te weten komen over radioactiviteit, radioactief afval en de zoektocht naar nieuwe nucleaire toepassingen. Bovendien ontvingen de eerste drie teams een geldprijs waarmee ze lesmateriaal voor in de klas kunnen aanschaffen.

Bekijk hieronder alle video’s die de teams hebben gemaakt: